3 Süper Kütleli Kara Delik Çarpışmak Üzere

Kara delikleri görüntüleyebilme noktasında bir kırılma noktası yaşadığımız 2019 yılı, bir başka süper keşfe daha sahne oldu. NASA bilim insanlarının imza ettiği keşifte, Dünya’ya 1 milyar ışık yılı uzaktaki 3 süper kütleli kara delik çarpışmak üzere olduğu anlaşıldı.

Dev karadelikler karşı kaşıya

The Astrophyical Journal’da yayımlanan makalenin baş yazarı olan, George Mason Üniversitesi’nden araştırmacı Shobita Satyapal, keşif süresicini şu ifadelerle aktarıyor:

O zamanlar sadece kara delik çiftleri arıyorduk ve buna rağmen seçim tekniğimiz dolayısıyla bu şaşırtıcı sisteme rastladık. Bu, üç süper kütleli kara delikleri aktif olarak besleyen bir sistem için şimdiye kadar bulunmuş en güçlü delil.1

NASA’nın Chandra x-ışını teleskobu2 aracılığıyla gerçekleştirilen gözlemler, yine NASA’ya ait WISE3 uzay aracı ve Arizona’daki Büyük Binoküler Teleskop4 ile desteklenmiş.

3 süper kütleli kara delik çarpışmak üzere
© 2019 NASA, CXC, George Mason üniversitesi ,SDSS & NASA, STScI

Kara deliklerin gaz ve toz örtüleri dolayısıyla fark edilmelerinin oldukça zor olduğunun altını çizen Satyapal, iki uzay tekeskobu ile yeryüzündeki (Arizona’da) teleskoplardan gelen verilerin birleştirilmesi sonucu böyle bir keşfin mümkün kılındığını belirtiyor.

Kara delikler arasındaki mesafenin 10 bin ila 30 bin ışık yılı olduğunun tespit edildiği, fakat tıpkı ana galaksilerinde olduğu gibi birleşmek zorunda olan kara delikler arasındaki bu mesafenin giderek kısalacağı bildiriliyor.

Son parsek problemi

Kara delikler yakınlaşırken enerjinin ve momentumun korunumu gereği, kaybettikleri enerji ve momentumu çevrelerindeki gök cisimlerine transfer eder, böylece hız kazanan cisimler kara deliklerden uzaklaşırlar. Bu aradaki mesafe 1 parseğin altına düşene kadar devam eder. Bu mesafeden sonra müthiş dönme hızları sebebiyle etraftaki bütün maddeler uzaklaşır ve izole bir ortam oluşur. İzole ortamda enerjinin ve momentumun tamamen korunması gerekir ancak kara delikler yine de enerji kaybetmeye devam eder. Bu enerji ve momentumun nereye gittiği son parsek problemidir.

Bununla ilgili olarak, üçüncü bir kara deliğin diğer iki kara deliğin birleşmesinin hızlandıracağı varsayımı ise şöyle aktarılıyor:

Bu, iki süper kütleli kara deliğin birbirine birkaç ışık yılı yaklaşabileceği, ancak yörüngelerinde taşıdığı aşırı enerji nedeniyle birleşmek için bir miktar daha fazla çekime ihtiyaç duyacağı ‘son parsek problemi’ olarak adlandırılan teorik bir bilmecenin çözümü olabilir. Üçüncü bir kara deliğin etkisi, SDSS J0849+1114’te olduğu gibi, sonunda onları bir araya getirebilir.5

1.
“We were only looking for pairs of black holes at the time, and yet, through our selection technique, we stumbled upon this amazing system. This is the strongest evidence yet found for such a triple system of actively feeding supermassive black holes.”
2.
* Chandra X-ray Observatory telescope / Chandra x-ışını teleskobu.
3.
* Wide-field Infrared Survey Explorer / Geniş Alanlı Kızılötesi Anket Gezgini.
4.
* Large Binocular Telescope / Büyük Binoküler Teleskop.
5.
“This may be a solution to a theoretical conundrum called the ‘final parsec problem’, in which two supermassive black holes can approach to within a few light-years of each other, but would need some extra pull inwards to merge because of the excess energy they carry in their orbits. The influence of a third black hole, as in SDSS J0849+1114, could finally bring them together.”
ABDAstronomibüyük binoküler teleskopDev karadelikler karşı kaşıyaGeorge Mason ÜniversitesiKara DelikleriNASANASA CHANDRANASA WiseSDSSShobita SatyapalSTSclSüper Kütleli Kara DeliklerUzay Çalışmalarıx-ışını teleskobu
Yorum (0)
Yorum Yap